Telif, eser satışı ve dijital yayın
Eser ve hak sahipliğini ayırın
Telif hakları, mevzuattaki koşulları taşıyan eserin meydana getirilmesiyle doğabilir; hak elde etmek için her durumda tescil yapılması gerektiği düşüncesi doğru değildir. Bir tablonun mülkiyetinin devri, görüntüsünü her amaçla çoğaltma ve dağıtma hakkının da kendiliğinden verildiği anlamına gelmez. Kendi üretiminiz için kaynak dosyaları, tarihli süreç kayıtlarını ve yazışmaları düzenli saklayın. Bu modül genel eğitim niteliğindedir; belirli bir uyuşmazlık veya sözleşme için uzman hukuki değerlendirme gerekir.
Görsel ve alıntının kaynağı izin değildir
İnternette erişilebilen bir fotoğrafı, metni veya çizimi indirmek, onu ücretli yayınınıza koyma yetkisi vermez. Kaynak göstermek önemli olsa da tek başına her kullanımı hukuka uygun hâle getirmez. İçerik size ait mi, yazılı izin var mı, belirli bir lisans kapsamında mı, yoksa somut kullanıma uygulanabilen bir istisna mı var? Bu soruları ayrı kontrol edin. Açık lisans varsa ticari kullanım, değişiklik, atıf ve aynı lisansla paylaşma koşullarını okuyun. Lisans sürümünü ve erişim tarihini kaydedin.
Dijital yayın için hak dosyası
Bir PDF hazırlarken yalnız ana metni değil kapak fotoğrafını, çizimleri, çevirileri ve kullanılan diğer katkıları da listeleyin. Her unsurun üreticisini ve kullanım dayanağını yazın. Birden çok kişinin çalıştığı projede görev, kullanım kapsamı ve gelir paylaşımı konusunda yazılı açıklık sağlayın. PDF içine okunabilir künye, iletişim yöntemi ve kullanım koşulu ekleyin. Alıcıya vaat edilen şeyin hangi dosya, hangi sürüm ve hangi kullanım için olduğu anlaşılmalıdır. İzin kutucuğu işaretlemek, gerçekte sahip olmadığınız bir hakkı oluşturmaz.
Fiyatı ve teslimi somutlaştırın
Fiyat hazırlarken malzeme, üretim emeği, dış hizmet, paketleme ve varsa komisyon gibi maliyetleri görünür hâle getirin. Vergi, fatura ve uluslararası gönderim yükümlülükleri kişiye ve işleme göre değişebileceğinden bunları ilgili uzmanla netleştirin. Alıcıya toplam fiyatın kapsamını, kargonun dahil olup olmadığını, ölçüyü, tekniği, eserin durumunu ve tahmini teslim süresini bildirin. Sipariş üzerine üretimde kabul edilecek değişiklikleri ve onay aşamalarını önceden yazın. Beklenen talep ile kesinleşmiş siparişi kayıtlarınızda ayrı tutun.
Talep, ödeme beyanı ve onay
Bir kullanıcının “havale yaptım” seçeneğini işaretlemesi, ödemenin doğrulandığı anlamına gelmez. Talep kaydı, ödeme kontrolü, yönetici onayı ve teslim aşamalarını ayrı izleyin. Eseri veya PDF erişimini açmadan önce işlem kayıtlarını yetkili kişi kontrol etmelidir. Alıcıya her aşamada hangi adımın tamamlandığını açıkça söyleyin. Kartla ödeme etkin değilse bunu görünür yazın; kart bilgisi istemeyin. Talep dosyasında kişisel bilgiyi yalnız gerekli ölçüde toplayın ve başka alıcılarla paylaşmayın.
Bu derste neler öğreneceksiniz?
- Fiziksel eser ile telif haklarının kullanımını ayırmak
- Kullanılan üçüncü taraf içerikleri için hak durumunu kaydetmek
- Fiyat ve sipariş bilgisini açık bir talep dosyasında düzenlemek
Atölye uygulaması
Bir eser için hak ve satış kartı
- Kendinize ait bir eser veya kısa PDF seçin; kullanılan tüm görsel ve metinleri listeleyin.
- Her unsur için “bana ait”, “yazılı izin”, “lisans” veya “araştırılacak” kaydı oluşturun.
- Eser tanımı, fiyatın kapsamı, teslim biçimi ve tahmini süreyi yazın.
- Talep alındı, ödeme kontrolünde, onaylandı ve teslim edildi aşamalarını örnek bir kayıtla ayırın.
Hak kaynakları listesi ve şeffaf satış/talep kartı; gerçek ödeme alınmaz.
Kendinizi değerlendirin
İnternette ücretsiz bulunan bir görsel ücretli PDF’de serbestçe kullanılabilir mi?
Otomatik olarak hayır. Hak sahibi, lisans, izin ve somut kullanıma uygulanabilen kurallar araştırılmalıdır.
Havale yapıldığı beyanı teslim için yeterli midir?
Hayır. Beyan ile yetkili kişinin ödeme doğrulaması ayrı aşamalardır.
Gerekli malzemeler
- Eser veya PDF taslağı
- Kaynak ve izin kayıtları
- Maliyet notları
Okuma ve ilk uygulama için yaklaşık süre; kuruma, pişirim ve tekrar çalışmaları bu süreye dahil değildir.